Expertsessie Kanaal Almelo – Den Haandrik

Expertsessie Boordvoorzieningen Kanaal Almelo – De Haandrik

In opdracht van Provincie Overijssel

Elf kilometer oeverconstructie aanpakken in een omgeving waar bewoners al jaren met schade kampen: hoe zorg je dat de oplossing geen nieuwe problemen creëert?

Context Het Kanaal Almelo – De Haandrik verbindt het Twentekanaal bij Almelo met de Vecht bij De Haandrik en is 32 kilometer lang. Provincie Overijssel heeft het kanaal tussen 2011 en 2016 geschikt gemaakt voor grotere scheepvaart. Vanaf het najaar van 2018 kwamen bij de provincie meldingen binnen van schade aan woningen langs het kanaal. Onderzoek door Deltares toonde aan dat veranderingen in de grondwaterstand — door uiteenlopende oorzaken — een belangrijke rol spelen bij de schades. Inmiddels staat vast dat circa 11 kilometer oeverconstructie, verspreid over 26 trajecten in vier gemeenten, versterkt of vervangen moet worden. De werken staan gepland voor eind 2026 tot en met 2029.

De uitdaging De technische complexiteit is aanzienlijk: elk van de 26 trajecten heeft andere bodemopbouw, een ander type oeverconstructie en andere gevoeligheden voor trillingen en grondwaterverandering. Van de acht mogelijke versterkings- en vervangingsvarianten bleven er na technische en ruimtelijke toetsing slechts vier over. De beschikbare ruimte langs het kanaal is op de meeste plaatsen uiterst beperkt — direct naast de damwanden liggen wegen, woningen en bedrijfspanden.

Tegelijkertijd is de maatschappelijke gevoeligheid minstens zo groot. Bewoners langs het kanaal zijn verdeeld: sommigen willen een lagere grondwaterstand om natte kelders te voorkomen, anderen juist een hogere om verdere bodemdaling door veenoxidatie tegen te gaan. Het uitgangspunt van het bouwteam — geen significante wijziging van de geohydrologische situatie — klinkt eenduidig maar is in de praktijk technisch én bestuurlijk uiterst lastig te realiseren.

Omdat de provincie de impact op de omgeving uiterst serieus neemt, heeft zij vrijwillig gekozen voor een volledige m.e.r.-procedure, ook al is die wettelijk niet verplicht. Daarbinnen heeft de provincie extra ruimte gecreëerd voor onafhankelijke experttoetsing, boven op de formele procedureverplichtingen.

Onze aanpak Waterdragers heeft in opdracht van Provincie Overijssel een expertsessie georganiseerd en begeleid als extra consultatiemoment binnen de m.e.r.-procedure. Vier onafhankelijke topexperts op het gebied van geotechniek, geohydrologie en oeverkonstrucies zijn bijeengebracht met het bouwteam van de provincie en Stichting Kant nog Wal — de bewonersorganisatie die de belangen van omwonenden behartigt.

De dag was ingedeeld in vier inhoudelijke blokken: oplossingsvarianten, geohydrologie en ontwerp, monitoring en uitvoeringsmethodiek. Door de sessie zorgvuldig te structureren en een open sfeer te creëren, ontstond ruimte voor kritische en inhoudelijk scherpe discussie. Experts daagden het bouwteam uit op rekenmethodieken, referentiepeilen voor grondwater, de frequentie van handmatige validatie van de 122 recent geplaatste peilbuizen, en de keuze tussen trillen en drukken per traject.

Waterdragers verzorgde de verslaglegging en verwerkte alle expertinbreng tot een formeel verslag dat als bouwsteen dient voor het op te stellen milieueffectrapport.

Resultaat De sessie leverde concrete technische aanscherpingen op voor zowel het monitoringsprogramma als de uitvoeringsmethodiek. Alle deelnemers ervaarden de bijeenkomst als verrassend productief — mede doordat de procesopzet ruimte gaf voor openheid die in formele procedures zelden vanzelf ontstaat. Op basis van de uitkomsten is een tweede expertsessie gepland. Het verslag vormt een formeel onderdeel van de m.e.r.-procedure, op weg naar een projectbesluit voorzien voor medio 2026.

Rol Organisatie en procesregie · begeleiding expertsessie · verslaglegging en rapportage voor m.e.r.